İçindekiler
📅 2026 Güncellemesi: Bu rehber, 2026 yılında güncel bilimsel araştırmalar, MEB özel eğitim hakları ve yeni tanı kriterleriyle revize edilmiştir. Disleksi ile ilgili ailelerin sıkça sorduğu güncel sorular ve uzman görüşleri eklenmiştir.
Disleksi, normal IQ ve zihinsel işlevlere rağmen okuma veya hecelemede yetersizlik ya da belirgin zorluk olarak tanımlanır. Disleksi, bir kişinin grafik sembollerini, özellikle de dil ile ilgili olanları tanıma ve işleme yeteneğini engelleyen kronik bir nörolojik bozukluktur.
Birincil düzeyde belirtiler; görünürde bir neden olmamasına rağmen son derece zayıf okuma becerilerini, kelimeleri ve harfleri yanlış sırayla okuma, yazma eğilimi olarak sıralanabilir. Disleksinin bu belirtilerinde; kelime ve harflerin karıştırılması, tersine çevrilmesi ve okunaksız el yazısı belirgindir.
Disleksi ”özel öğrenme güçlüğü” alt başlıklarından biridir, diğerleri disgrafi, diskalkuli, dispraksi olarak bilinir.
Dislektik olan birçok kişide; görsel, yaratıcı ve problem çözmeyle ilgili güçlü beceriler bulunabilir.
Disleksi zeka ile bağlantılı değildir ancak öğrenmeyi zorlaştırabilir, okuma güçlüğünden etkilenen bireyler genellikle bilgiyi işlemekte ve hatırlamakta güçlük çekerler
Çocukların ve bireyin günlük faaliyetleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olan ve 2010 Eşitlik Yasası(Dünya çapında kabulü) kapsamında bir güçlük olarak sınıflandırılan disleksi, yaşam boyu süren bir durumdur.
Disleksi kişiden kişiye değişir, okuma güçlüğü olan çocukların farklı oranlarda güçlü ve zayıf yönleri olabilir.
Genellikle DEHB yani ”Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu” gibi durumlarla birlikte ortaya çıkar.
Disleksi nedir?
Disleksi, okuma yazma heceleme ve bazen konuşmada beklenenin altında güçlüklerle kendini belli eden nörogelişimsel bir farklılıktır. Disleksi, belirli dil becerilerinde, özellikle de okumada zorluk yaratan olumsuz davranışların ortaya çıkmasına neden olan bir dizi semptom anlamına gelir. Disleksisi olan öğrenciler; okuma, yazma, kelimeleri telaffuz etme gibi hem sözlü hem de yazılı olarak sorun yaşarken, diğer taraftan dil becerilerinde sıklıkla zorluklar yaşarlar.
Disleksi, bireyleri yaşamları boyunca etkiler; ancak etkisi kişinin aldığı eğitime bağlı olarak hayat çizgisinde değişkenlik gösterebilir.
Disleksinin öğrenme güçlüğü olarak adlandırılmasının sebebi, çoğu devlet okulunda bulunmayan ”ses temelli cümle yöntemi” yani ”fonik temelli okuma eğitimi” olmadan başarılı olmakta zorlanılmasıdır.
Daha şiddetli formlarında, disleksi olan bir öğrenci devlet tarafından desteklenen ücretsiz eğitimlerle, özel eğitim almaya hak kazanabilir. Bu konuda iletişime geçerek, destek ve değerlendirme talep edebilirsiniz.
Çocuğunuz için bir sonraki adım
Uzman ekibimizle ücretsiz ilk değerlendirme yapabilir, devlet destekli eğitim haklarınızı öğrenebilir, RAM süreci hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.
Disleksinin en yaygın belirtileri nelerdir?
Okumak karmaşıktır; beynimiz harfleri, seslere bağlar; bu sesleri doğru sıraya koymak ve kelimeleri okuyup anlayabileceğimiz cümleler ve paragraflar halinde bir araya getirmek bizim sorumluluğumuzdadır.
Okuma Nasıl Gerçekleşir?
Yani kısaca ” okumak; kod çözme sanatıdır”. Anlamsız şekiller manzumesine anlam yüklemek ve ortaya iletişim aracı çıkartmak başlı başına bir yetenektir. Dislektikler zekaları gayet iyi olmasına rağmen ”kendilerinden beklenmedik ölçüde” bu, kod çözme sanatını yeterince başaramazlar ve desteğe ihtiyaç duyabilirler.
Sayfada gördükleri harfleri, bu harf kombinasyonlarının çıkardığı seslerle eşleştirmekte sorun yaşarlar. Tam da bu noktada tökezlediklerinde, geriye kalan bütün adımlar daha zor olacaktır.
Dislekinin en yaygın belirtisi nedir
Harfleri karıştırma; “b-d-p” , “v-f“, “s-z” gibi harfleri karıştırabilirler, hece atlama/ekleme , yavaş hatalı okuma, yazarken harf sırasını değiştirme, yönergeleri takip etmede zorluk, sol-sağ karıştırma vb.. gibi etkilerde disleksi kendini ortaya çıkartır.
Disleksi bir zeka geriliği midir?
Dislektik çocuklar ve yetişkinler, diğer zorlukların yanı sıra akıcı bir şekilde okumak, kelimeleri doğru yazmak ve ikinci bir dil öğrenmek için mücadele ederler. Ancak bu zorlukların genel zekalarıyla hiçbir bağlantısı yoktur.
Kısaca Disleksi bir zeka geriliği midir? sorusunun cevabı net bir şekilde; Hayır Disleksili bireyler genellikle “ortalama ve üstü zekaya” sahiptirler olarak verilebilir.
Aslında disleksi, çok daha iyi bir okuyucu olma zekasına sahip bir kişide ortaya çıkan, okumadaki beklenmedik zorluktur. Disleksisi olan insanlar yavaş okuyucular olsalar da, genellikle paradoksal olarak, güçlü akıl yürütme yeteneklerine sahiptirler bunun yanında çok hızlı ve yaratıcı düşünürler.
Disleksi tanısı kaç yaşında konabilir?
Okul öncesi dönemde bazı dikkat çeken noktalar olsa da ebeveynler genellikle çocuğun okula başlamasıyla(Anaokulu ya da ilkokul) birlikte yani okuma yazma sürecinin başladığı 1. veya 2. sınıf yani 5-7 yaş arası dönemde teşhis edilir.
Disleksi görülme sıklığı nedir?
2026 yılında Türkiye’de disleksinin görülme sıklığı, dünya ortalamasıyla benzer şekilde %5-10 arasında olduğu kabul edilmektedir. Bu, sınıf başına 2-3 öğrencide disleksi olabileceği anlamına gelir. Erkek çocuklarda kız çocuklarına göre 2-3 kat daha sık görülmektedir, ancak son araştırmalar kız çocuklarında “gizli disleksi” oranının düşünülenden çok daha yüksek olabileceğini göstermektedir — kızlar sosyal beklenti nedeniyle güçlüklerini gizleme eğilimindedir. Türkiye’de Milli Eğitim Bakanlığı 2024 verileri, özel öğrenme güçlüğü tanılı öğrenci sayısının her yıl %12 oranında arttığını göstermektedir — bu artış disleksi farkındalığının ve tanı kapasitesinin gelişmesine bağlanmaktadır.
Disleksi nedenleri nelerdir?
Disleksinin kesin nedenleri hala tam olarak net değildir, ancak anatomik ve beyin imgeleme çalışmaları, Dislektik kişilerin beyninde, gelişme ve çalışma biçiminde farklılıklar gösteriyor.
Temel nedeni nörobiyolojiktir. Beynin dil işleme bölgelerindeki yapısal ve işlevsel farklılıklardan kaynaklandığı düşünülmektedir.
Disleksili bireyler harfleri nasıl tanımlar?
Disleksili bireylerin çoğunda, bir kelime içindeki ayrı konuşma seslerini tanımlamada, harflerin bu sesleri nasıl temsil ettiğini öğrenmede zorluk çektiğini bulunmuştur; bu sorunun okuma güçlüklerinde anahtar bir faktör olduğu bilinmektedir.
Özel öğrenme güçlüğü, bilginin öğrenilme ve işlenme şeklini etkiler. Nörolojiktirler (Psikolojik olmaktan çok), Dislektik bireylerde eğitim-öğrenimin olumsuz etkilenmesinin yanı sıra okuryazarlık becerilerinin kazanılmasında da önemli olumsuz etkileri görülebilir.
Yani kısaca; eğer ”özel eğitim” desteğinden faydalanılmazsa disleksi okul çağında okur yazarlığın öğrenilmesiyle beraber başlayarak kişiyi, hayatının ilerleyen süreçlerinde de etkilemeye devam etmektedir.
Disleksinin nedenleri nörobiyolojik ve genetiktir, yani disleksi nörogelişimsel bir farklılıktır. Bireyler, disleksi için genetik bağları miras alır, bunun anlamı şu dur; Disleksi aileden miras kalabilir. Muhtemelen çocuğun ebeveynlerinden, büyükanne ve büyükbabalarından, teyzelerinden veya amcalarından birinde disleksi olma ihtimali daha yüksektir.
Disleksi bir hastalıktır ifadesi doğru mudur?
Hayır Disleksi bir hastalık değildir, Nörogelişimsel bir farklılıktır, eğitimle ve bireysel eğitim teknikleriyle aşılabildiği bilinmektedir. Bulaşıcı olmadığı bilinmelidir ancak farklılık olarak tanımlanabilir.
Doğru teşhis, uygun talimat, sıkı çalışma; aileden, öğretmenlerden, arkadaşlardan destek alınarak, dislektik bireyler okulda ve sonrasında çalışan yetişkinler olarak başarılı olabilirler.
Disleksinin etkileri nelerdir?
Disleksinin sahip olduğu etki her kişi için farklıdır; tedavi, kişinin durumunun ciddiyetine ve iyileştirme etkinliğine bağlıdır. Temel zorluk sözcükleri okumak, seslerin işlenmesi , değiştirilmesindeki zorluklarla ilgilidir. Disleksisi olan bazı kişiler, özellikle mükemmel bir eğitimle erken okuma ve heceleme görevlerini öğrenmeyi başarırlar, ancak daha sonra dil bilgisi, ders kitabı materyalini anlama ve kompozisyon yazma gibi daha karmaşık dil becerileri gerektiğinde zorluk yaşarlar.
Disleksisi olan kişiler, evlerinde iyi bir dil modeline ve okulda iyi bir dil eğitimine sahip olsalar bile konuşmayla ilgili sorunlar yaşayabilirler. Kendilerini açıkça ifade etmekte veya konuşurken başkalarının ne demek istediğini tam olarak anlamakta zorlanabilirler.
Bu tür dil sorunlarının erken yaşlarda çocuklarda tanınması genellikle çok zordur, ancak okulda, işyerinde ve diğer insanlarla ilişkilerde büyük sorunlara yol açabilir. Disleksinin etkileri sınıf dışı sosyal hayatı etkileyen sorunlara yol açabilir.
Disleksi, bir kişinin kendi imajını da etkileyebilir. Disleksi olan öğrenciler gerçekte aksi geçerli olsa bile kendilerini olduklarından daha az zeki ve daha az yetenekli hissederler. Bu da dehb hakkında doğru bilinen yanlışlar gibi bir yanlışı gösteriyor. Akademik sorunlar nedeniyle büyük bir stres yaşadıktan sonra, bir öğrencinin okula devam etme konusundaki cesareti kırılabilir.
Özgül öğrenme güçlüğü çeşitleri
Disleksi haricinde ki diğer özgül öğrenme güçlüğü alt başlıkları şunları içerir.
Özel öğrenme güçlüğü
- Disleksi
- Dispraksi veya Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu (GBB)
- Diskalkuli
- Disgrafi
- ”Dikkat Eksikliği Bozukluğu” veya ”Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu” (DEHB, DE, HB, ADHD)
Dispraksi
Dispraksi; motor öğrenme zorlukları, algısal motor fonksiyonu ve gelişimsel koordinasyon bozukluğu (DCD) olarak da bilinir. Dispraksi için “Minimal beyin hasarı” ve “beceriksiz çocuk sendromu” terimleri artık kullanılmamaktadır.
Dispraksili bireyler, ”ince motor beceriler” ve ”kaba motor beceriler” konusundaki görevleri planlama ve tamamlama konusunda zorluklar yaşıyor. El sallamak gibi basit motor hareketlerden, dişlerini fırçalamak uygulanması gereken adımların sıralanması gibi daha karmaşık hareketlere kadar değişebilir.
Diskalkuli
Diskalkuli, bir kişinin aritmetik problemleri çözmede ve matematik kavramlarını kavramada alışılmadık zorluk yaşadığı bir öğrenme bozukluğu çeşitidir. Yani diskalkuli söz konusu olduğu zaman matematik, formülasyon, denklemler gibi kavramların zor anlaşılabildiği bir zorluk çeşidi akla gelmelidir.
Disgrafi
Disgrafi, el yazısının bozulmasıyla ilgili bir durumdur. Bozulmuş el yazısı; yazma sırasında sözcükleri hecelemeyi öğrenmeyi, metin yazma hızını olumsuz etkileyebilir ve bunun sonucunda ortaya disgrafi adı verilen bir öğrenme güçlüğü çıkartır.
Disgrafi olan bazı çocuklarda yalnızca bozuk el yazısı olabilirken, bazılarında yalnızca bozuk heceleme (okuma problemleri olmadan) olabilir.
Çocukların bazılarındaysa hem bozulmuş el yazısı, hem de bozuk heceleme görülebilir.
Disleksi ile Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu(ADHD, DEHB) aynı şey midir?
Hayır. İkisi farklıdırlar DEHB; davranış bozukluğu, dikkat esikliği, hiperaktivite vb belirtilerle kendini ortaya koyan nörogelişimsel bir bozuklukken, Disleksi; okuma güçlüğü, harf ve hecelerin karıştırılması vb gibi belirtiler gösteren nörogelişimsel bir bozukluk çeşididir.
DEHB öğrenmeyi olumsuz etkileyebilir; olumsuz etkilerine rağmen ”DEHB” öğrenme güçlüğü olarak tanımlanmaz, çünkü ”otizm, dehb, anksiyete, motor bozukluklar, tik bozukluları” gibi daha kapsamlı bazı farklılıklardan etkilenmesinin yanı sıra davranış ve iletişim bozukluklarınında kontrol altına alınması gerekebilir. Disleksi okuma ve yazmayla ilgilidir. Dislektik çocuklar okuma yaparken; harfleri, heceleri farklı tanımlayıp , normalden biraz daha farklı yorumlayabilirler. Bununla birlikte dislektik çocukların da nispeten daha az olsa da birden fazla öğrenme veya davranışsal engeli olabilir.
Çeşitli çalışmalarda, öğrenme veya okuma güçlüğü teşhisi konan çocukların % 50 kadarı Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu(DEHB) tanısı almıştır. Engeller aynı anda ortaya çıksa bile, biri diğerinin nedeni değildir.
Dil temelli öğrenme güçlüğü istatistikleri
Nüfusun yaklaşık % 15-20’sinde dil temelli öğrenme güçlüğü var. Bu dehb istatistikleri düşünüldüğünde oldukça düşündüren bi oran. Dil konuşma terapisi burda önemli bir açığın telafi edilmesinde hassas bir rol oynar. Kekemelik artikülasyon bozukluğu gibi etkenler hassas bir dengede duran bireylerin etkilenme oranını yükseltebilirler. Ekolali gibi konuşma güçlüklerinde de durum aynıdır.
Özel eğitim hizmetleri alan özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin% 70-80’inin ”okuma bozukluğu” vardır. Disleksi; okuma, yazma ve heceleme güçlüklerinin en yaygın nedenidir. Disleksi, erkekleri ve kadınları neredeyse eşit derecede etkilediği gibi, farklı etnik ve sosyo-ekonomik kökenlerden insanları da neredeyse eşit şekilde etkiler.
Dislekside okuma mümkün mü?
Evet. Disleksisi olan çocuklar anaokulunda ve 1. sınıfta etkili fonolojik farkındalık ve ses bilgisi eğitimi alırlarsa, 3. sınıfa kadar akranlarına veya normal gelişim gösteren çocuklara göre sınıf düzeyinde okumayı öğrenmede önemli ölçüde daha az sorun yaşarlar.
3. sınıfta okuma güçlüğü yaşayan çocukların % 74’ü 9. sınıfta zayıf okuyucular olarak kalmaktadır, çünkü çoğu gerekli yoğunluk veya süreye sahip uygun özel eğitim hizmeti almamaktadırlar.
Disleksisi olan bireylerin bilgiyi daha verimli bir şekilde okumayı, işlemeyi ve ifade etmeyi öğrenmeleri için asla geç değildir. Araştırmalar, Özel eğitim ve öğretim tekniklerini kullanan programların, çocukların ve yetişkinlerin okumayı öğrenmelerine yardımcı olabileceğini göstermektedir.
Disleksi ve Yapay Zeka Destekli Öğrenme (2026)
Disleksi ve Yapay Zeka Destekli Öğrenme (2026)
2024’ten itibaren yapay zeka tabanlı öğrenme uygulamaları, disleksili öğrenciler için yeni bir dönem açtı. Eğitimciler ve aileler için en faydalı araçlar şunlardır:
• Sesli Okuma + Vurgulama Uygulamaları: Voice Dream, Speechify, Read Aloud gibi uygulamalar metni hem sesli okur hem de okunulan kelimeyi anlık olarak vurgular. Bu çoklu duyu desteğini ekran ortamına taşır.
• Konuşmadan Yazıya Çeviri: Otter, Google Live Transcribe, Apple Sesli Notlar gibi uygulamalar disleksili çocukların ödevlerini sözlü anlatarak tamamlamalarını sağlar — yazma yükü ortadan kalkar.
• Disleksiye Uygun Yazı Tipleri: OpenDyslexic, Dyslexie ve Lexie Readable gibi özel olarak tasarlanmış yazı tipleri, harflerin karışmasını önlemek için ağırlık merkezini alta çeker. Chrome’a “OpenDyslexic” uzantısı eklerseniz tüm web sitelerini bu fontla okuyabilirsiniz.
⚠️ Önemli Uyarı: Yapay zeka araçları profesyonel özel eğitimin yerine geçmez; tamamlayıcıdır. Kanıta dayalı çoklu duyu yöntemi her zaman temel olmalıdır.
Disleksi Eğitiminde Çoklu Duyu Yöntemi
Disleksi Eğitiminde Çoklu Duyu Yöntemi (Multisensory Learning)
Disleksi tedavisinde 2024-2026 döneminde en çok başvurulan ve bilimsel olarak en güçlü kanıta sahip yaklaşım çoklu duyu yöntemidir. Bu yöntem, geleneksel “sadece okuma” tabanlı eğitimden farklı olarak görme + işitme + dokunma + hareket duyularını eş zamanlı kullanarak öğrenmeyi kalıcı kılar.
Çoklu Duyu Yönteminde Kullanılan Teknikler
1. Orton-Gillingham Yaklaşımı: Dünyada en yaygın kullanılan, fonolojik farkındalık temelli yöntem. Çocuk her harfin sesini söylerken aynı zamanda parmağıyla harfi havaya çiziyor.
2. Wilson Reading System: Yapılandırılmış, sıralı bir program. Her ders 10 farklı aktivite içerir.
3. Davis Disleksi Düzeltme Yöntemi: Hamuru/kili kullanarak harfleri 3 boyutlu olarak şekillendirme. Davis kendisi de disleksili olduğu için bu yöntem deneyime dayalı geliştirilmiştir.
4. Hickey Multisensory Yöntemi: Britanya kökenli, fonik temelli, yapılandırılmış sistem.
Türkiye’de Çoklu Duyu Eğitimi Nasıl Uygulanır?
Türkiye’de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı RAM merkezleri tarafından önerilen ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde uygulanan yöntem, haftada 2-4 seans, 45’ar dakikalık birebir özel eğitim şeklindedir. Devlet tarafından ücretsiz olarak 8 saat/ay destek sağlanmaktadır.
Disleksili çocuklar hangi devlet haklarından yararlanabilir?
Mevcut metnin sonuna ekleyin (ya da güncelleyin):
2026 itibarıyla disleksili çocuklar için güncel devlet destekleri:
• MEB Ücretsiz Özel Eğitim: Aylık 8 seans birebir destek eğitimi (40 dk/seans) — ücretsizdir, RAM raporu yeterlidir.
• Sınav Tedbirleri: LGS, YKS gibi sınavlarda ek süre, sözlü değerlendirme veya soru okutma hakkı.
• BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı): Okul içi destek, ödev uyarlaması ve değerlendirmede esneklik.
• Engelli Sağlık Kurulu Raporu: %20 ve üzeri yetersizlik için vergi ve eğitim materyali destekleri.
💡 Detaylı süreç için RAM Raporu Rehberimize ve Devlet Destekleri Yazımıza göz atabilirsiniz. Ücretsiz değerlendirme talep edebilirsiniz.
Disleksi vs DEHB vs Disgrafi vs Diskalkuli — Karşılaştırma
Bu fotoğrafta Disleksi, DEHB, Disgrafi ve Diskalkuli’nin; ilk belirti yaşı, görülme sıklığı ve tedavi yaklaşımları karşılaştırılmıştır.
| Özellik | Disleksi | Disgrafi | Diskalkuli | DEHB |
| Etkilediği alan | Okuma | Yazma | Matematik | Dikkat/Hareket |
| İlk belirti yaşı | 5-7 yaş | 6-8 yaş | 7-9 yaş | 3-6 yaş |
| Görülme sıklığı | %5-10 | %4-7 | %3-6 | %5-8 |
| Tedavi yaklaşımı | Çoklu duyu eğitimi | yazma terapisi + ergoterapi | Görsel matematik teknikleri | Davranış terapisi + İlaç |
| Aynı çocukta olabili mi? | Evet | Evet | Evet | Evet |
Evet aynı çocukta %30-40 oranında birden fazlası bir arada görülebilir.
Disleksililerin bazı ortak özellikleri
Disleksik çocukların özellikleri yetişkinlikte de de hemen hemen aynı belirtilerle devam eder. Ancak eğer nitelikli ”bire bir eğitim” alınırsa, çocukta genetik olarak bulunan disleksi hastalığı, hücrelerden tamamen atılamasa da, okuma yazma ve günlük rutinlerini normal insanlar kadar rahat bir şekilde ve sorunsuz yapması sağlanabilir. Bunun sonucunda sonraki yaşamlarında akademik başarıyla yoluna devam etmesi sağlanabilir.
Dislektiklerin ortak özellikleri şunlardır.
- Hafıza sorunları.
- Koordinasyon zorlukları.
- Yazma güçlüğü.
- Görsel işleme zorlukları.
- Okuma güçlüğü.
- İşitsel işleme zorlukları.
- Zaman yönetimi zorlukları.
- Duyusal dikkat dağınıklığı: yabancı görsel veya işitsel uyaranların elenememesi.
- Duyusal aşırı yüklenme: görsel uyaranlara ve sese karşı artan hassasiyet; yoğun ortamlarla başa çıkamama.
Disleksi tedavi edilemez mi?
Disleksi bir hastalık olmadığından tedavi kelimesi yanlış anlaşılabilir daha ziyade uzman bireysel eğitim desteğiyle okuma sorunu aşılabilir. Özel öğrenme güçlüğünün bir parçası olan ‘disleksi’ ömür boyu süren nörogelişimsel bir farklılıktır ancak doğru desteklerle, dislektik bireyler çok başarılı öğrenciler ve yetişkinler haline gelebilir. Unutulmamalıdır ki!!! Einstein dislektikti ve IQ’su 160 olarak biliniyordu.
Çözüm; genetik bir farklılığın ortadan kaldırılması değildir. Çözüm; kaliteli eğitmenlerden ”bire bir eğitim” alınması sonrasında çocukların gelişimlerinin takip edilmesi ve yerinde müdahalelerle kod çözme sanatının yani ”okuma tekniğinin” çocuğa öğretilebilmesidir.
Ücretsiz devlet desteği için RAM başvuru süreci önemlidir.
Disleksili bireyler hangi alanlarda başarılı olabilirler?
İlham verici bir örnek.
Cameron Herold, bu yılın Pinnacle Ödülü Sahibi. Pinnacle Ödülü, disleksisini alenen kabul eden, ilgi alanında önemli başarılara imza atan, başarılı bir yaşam süren ve disleksi hastaları için bir rol modeli olan disleksili bir kişiyi tanımak için oluşturuldu. Her yıl verilen Pinnacle Ödülü, 12 Kasım 2014’te IDA’nın San Diego’daki Yıllık Okuma, Okuryazarlık ve Öğrenme Konferansı’nda Cameron’a sunulacak.
Cameron, Kuzey Amerika’da en çok aranan iş beyinlerinden biridir. İş dünyasının en iyi CEO’larına akıl hocalığı yapmanın yanı sıra, sıfırdan birkaç milyon dolarlık şirket kurdu. Cameron, kariyeri boyunca, dikkat çekici 500 iş yerinin üç büyük şirketle başarılı bir şekilde satışı, markalaşması ve entegrasyonunda etkili olmuştur.
Dünyaca bilinen bir şirketin sadece altı yıl içinde 2 milyon dolardan 106 milyon dolara çıkan muhteşem büyümesinin arkasındaki itici güç olduğu bilinmiyor olabilir. Ancak, bu dinamik lider 21 yaşında ilk şirketini kurduğundan beri girişimci bir yenilikçidir. Kısa bir süre önce Cameron’la deneyimleri ve Kasım ayında yaptığı sunumu dinlerken neler bekleyebileceğimiz hakkında sohbet etmek için görüştük.
Soru: Çocukken üstesinden geldiğiniz zorluklardan bazıları nelerdi?
Cevap: Çocukken gerçekten kötü ADD yaşadım. Bir yetişkin olarak zaman zaman hala ADD yaşıyorum. Ayrıca diskalkuli denilen bir tür ”özel öğrenme güçlüğü” mevcut. Sayıları yazarken ters çeviriyorum, genç bir yetişkin olana kadar ancak öğrenebilmiş oldum. Yani işlem yapmak bir sorundu ve derse girip çıkardım. Öğretmen beni uyarmak ve odaklanmam için gerçekten hızlı hareket etmiyorsa ya da benimle yakın çalışmıyorsa sıkılırdım. Dağılmıştım, öncelik veremezdim ve bir şeyleri organize etmekte zorlandım.
Soru: Disleksiye sahip olmak size ne şekilde yardımcı oldu?
Cevap: Mücadele ettiğim şey rakamlardı. Şu anda matematikte garip bir şekilde iyiyim – ama hala sayıları hatırlayamıyorum ya da doğru yazdığım izlenimi veriyor, bu yüzden bunu yapabilecek kişilere yetki veriyorum. Yakın olmanın iyi olduğunu öğrendim ve mükemmelliğin hiçbir önemi yoktu. Telefon numaramı verdiğimde veya mesaj bıraktığımda, iki kez yavaşça tekrar ediyorum.
Soru: Hayatınızdaki tüm zorluklarınız ve başarılarınız varken, çocukluk mücadelelerinin bu aşamalarında geri dönüp kendinize söyleyeceğiniz şey nedir?
Cevap: Keşke çok daha genç yaşta B’lerin ve C’lerinde aslında mükemmel olduğunu bilseydim – yaşlandıkça aslında kimsenin A’ları gerçekten umursamadığını. Keşke sezgisel olarak yaptığım şeyin – kısayollar bulmak, mükemmele takıntılı olmamak, vb. – iyi olduğunu bilseydim.
Soru: Kasım ayındaki konferansta yapacağınız sunumda dört gözle bekleyebileceğimiz şeyler hakkında bize bir bilgi verebilir misiniz?
Cevap: TED Konuşmamın, “Çocukları Girişimci Olarak Yetiştirme” içeriğinden ve ayrıca dünyanın her yerindeki CEO’lara kullanmayı öğrettiğim bir araca atıfta bulunacağım. Bu araç, bir vizyonu açıklığa kavuşturmak ve iletmek için iş dünyasında veya aile içinde herkes tarafından kullanılabilir – böylece herkes onu görebilir, anlayabilir ve gerçekleştirebilir.
Disleksili dünyaca ünlüler Tom Cruise, Jennifer Aniston düşünüldüğünde bu potansiyeli kullanmanın ne kadar önemli olduğu anlaşılabiliyor.
Nörogelişimsel başarıda asperger sendromlu ünlüler ve otizmli ünlülerinde ilham verici hikayelerine odaklanmak pozitif kalmak açısından önemli.
Yaş gruplarına göre çocuklarda disleksinin belirtileri nelerdir?
Disleksi çoğu ebeveyn tarafından eğitim çağı başlayana kadar fark edilememekte. Bunun temel sebebi, disleksi belirtilerinin şiddetinin ve çeşitlerinin çocuktan çocuğa fazlasıyla değişkenlik göstermesidir. Ancak ortak olarak, tüm disleksi hastalarında okuma ve heceleme de güçlük gözlemlenmektedir. Bunun dışında, kimi disleksi türlerinde matematik gibi alanlarda da zorluklara rastlanabiliyor.
Hekimler, genelde disleksi belirtilerinden bahsederken yaş gruplarına göre gruplamak da. Bu sayede, çocuğunuzda hangi dönemlerde hangi belirtilerin izlenmesi gerektiğini daha net anlayabilirsiniz
4 – 5 – 6 – 7 YAŞINDAKİ OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA DİSLEKSİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
İki kelimenin kafiyeli olup olmadığını anlamada güçlük
Disleksi tanısı alan çocuklar kelimelerin temel yapılarını anlayamadıkları için, kafiyeleri tanımakta da güçlük çekerler.
Konuşurken sesleri kelimeye çevirmede zorlanma
Çocuğunuz ilk kelimelerini söylerken, kelimenin başlangıç sesinden sonra takılıyor, duraklıyor veya kelimeyi tamamlamakta zorlanıyorsa, bu durum disleksi belirtileri arasında gösterilebilir.
Yeni kelimeler öğrenmede güçlük çekme
Bu durum küçük yaşlarda gayet normal karşılansa da, okul öncesi eğitim çağına gelmiş çocukların yeni kelimeler öğrenmede güçlük çekmesi bir disleksi belirtisi olarak kabul edilmekte.
Harfleri tanımada ve seslerle ilişkilendirmede zorluk çekme
Kitaplarda, dergilerde karşılaştığı harfleri tekrar tanımakta ve “A” gibi basit seslerle ilişkilendirmekte güçlük çekiyorsa, çocuğunuzda disleksi belirtileri görülmektedir.
“Okul öncesi” çağda disleksi belirtileri, ilerleyen yaşlarda olduğu kadar ayırt edici olmayabilir. Ancak bu belirtilerle karşılaşmanız durumunda bir profesyonele danışmanızda fayda var. “Erken teşhis”, “özel eğitim ve rehabilitasyon”, disleksinin kontrol altına alınmasında kolaylık sağlamakta.
8-12 YAŞ ARASI ÇOCUKLARDA DİSLEKSİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Bir kelimenin ortasındaki harf çıkarıldığında kelimeyi söylemekte güçlük
Bir kelimenin ortasındaki harf çıkarıldığında kelimeyi söylemekte güçlük veya birkaç sesten kelime oluşturmakta zorlanma.
İlkokul çağındaki çocuklarda hekimlerin ilk baktıkları belirti, kelimelerden ses çıkarıldığında okuma zorluğu oluşup oluşmadığı olmakta. Örneğin, “disleksi” kelimesinden “-leks” kısmını çıkartıp “dissi” sesini okumakta zorlanmak önemli bir disleksi belirtisi olarak kabul edilmekte.
Basit zamirleri hatırlayamama
Ben, sen, o, bunlar, gibi basit zamir sözcüklerini hatırlamakta güçlük çekilmesi disleksi belirtileri arasında gösterilir.
Sözcükleri hecelerine ayırmada güçlük çekme
Zayıf bir belirti olsa da, hekimler tarafından hecelere ayıramama, zorlanma, disleksi belirtileri arasında kabul edilmektedir.
Harf içeren matematik problemlerinde zorlanma
Çok basit seviyede bile olsa, disleksi hastaları, harf içeren matematik problemlerinde güçlük çekebilirler. Örneğin “1 + x = 2” işlemi.
Disleksi nedenleri konusunda bilimin henüz aydınlatamadığı bazı noktalar da mevcuttur bu anlamda disleksi hastalığı olan çocuklar ve yetişkinler için oluşma nedenlerinin bazı noktaları bilinmese de çözüm aşamasında “özel öğrenme güçlüğü” terapileri tedavi süreçlerine yardımcıdır.
12 – 13 – 14 -15 YAŞ ÇOCUKLARDA DİSLEKSİ BELİRTİLERİ
Orta okul çağı dislektik çocuklarda disleksi belirtileri
Hecelemede sık hata yapma
Bir kelimeyi hecelerine ve harflerine ayırırken sıklıkla hata yapmak bir disleksi belirtisidir.
Cümleleri ve paragrafları sıklıkla tekrar etmek
Bir yazı okurken, özellikle sesli okumalar sırasında, cümleleri ve paragrafları sıklıkla tekrar okumak disleksi belirtilerinden en ayırt edicilerinden kabul edilmekte
Konuşmaya kıyasla okumada zorlanma
“Disleksi hastalığı” belirtilerinden bir diğeri de; konuşma sırasında akıcı ve yeterli olsa da, aynı metni okuma veya yazma esnasında zorlanma olarak gösterilmekte. Bu en ayırt edici belirti olarak kabul edilmekte.
Ortaokul seviyesi, disleksiden etkilenen çocukların büyük çoğunluğunun tespit edilemeden geçirdiği en son eğitim seviyesidir. Genelde ortaokul seviyesinde disleksi belirtileri çok belirginleşir ve fark edilir.15 – 16 – 17 – 18 YAŞ ÇOCUKLARDA DİSLEKSİ BELİRTİLERİ
Sesli okumalar sırasında bazı kelimeleri atlama
Kısa seslere sahip kelimeler veya bağlaçlar, disleksi hastaları tarafından sesli okumalar esnasında sıklıkla atlanır.
Eğitim seviyesine göre okumada güçlük
Lise seviyesine kıyasla daha zorlanarak ve takılarak okuma, en fark edilir disleksi belirtileri arasında kabul edilir.
Şıklı soruları boşluk doldurma sorularına kıyasla çok daha fazla tercih etmek
Öğrenciler için çoğu zaman tek başına ayırıcı bir belirti olmasa da, disleksi tanisi alanlarda şıklı soruları, diğerine kıyasla ne kadar kolay olursa olsun, şıklı olanı tercih etme eğilimi görülmekte.
“Disleksi belirtileri” genellikle en geç ortaokul seviyesinde fark edilir seviyeye gelerek tedavi edilir. Ancak fark edilemeyen disleksi belirtilerini lise seviyesinde çok daha net anlamak mümkün olmakta.
Disleksi yalnızca bir “öğrenme bozukluğu” değil, her yaşta ve her dönemde fark edilebilecek bir problemdir. Bu nedenle her çağda okuma güçlüğüne rastlanabilir, kimi vakalarda ellili yaşlarda bile gözlemlenmiştir.
Yetişkinler İçin Disleksi Öz Değerlendirme testi
- Yavaş okur musun?
- Okuldayken okumayı öğrenmekte zorlandınız mı?
- Bir şeyi mantıklı gelmeden önce sık sık iki veya üç kez okumak zorunda mısın?
- Yüksek sesle okumaktan rahatsız mısınız?
- Okurken veya yazarken harfleri atlıyor musunuz, aktarıyor musunuz veya ekliyor musunuz?
- Yazım Denetimi’nden sonra bile yazınızda hala yazım hataları olduğunu düşünüyor musunuz?
- Okurken alışılmadık çok heceli kelimeleri telaffuz etmekte zorlanıyor musunuz?
Daha uzun kitaplar ve romanlar yerine dergi mi yoksa kısa makaleler mi okumayı tercih edersiniz?
- Okuldayken yabancı dil öğrenmeyi çok zor buldunuz mu?
- Kapsamlı okuma gerektiren iş projelerinden veya kurslardan kaçıyor musunuz?
Puanlama ; Testte verilen her evet cevabı 1 puandır ve eğer testte 10 puana yakın bir skorunuz varsa şüphe etmeniz ve bir uzmana görünmeniz gerekebilir
Disleksi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Disleksi tedavi edilemez mi?
Disleksi tıbbi anlamda “iyileşen” bir hastalık değil, yaşam boyu süren nörolojik bir farklılıktır. Ancak doğru pedagojik yaklaşım ve özel eğitim destekleriyle çocuğun okuma-yazma becerileri ciddi düzeyde gelişebilir. Erken müdahale, çoklu duyusal öğretim yöntemleri ve bireysel destek programlarıyla disleksili bireyler akranlarına yakın seviyeye ulaşabilir, hatta üniversite ve mesleki yaşamda son derece başarılı olabilirler.
Disleksili bireyler hangi alanlarda başarılı olabilir?
Disleksili bireyler özellikle görsel düşünme, yaratıcılık, problem çözme ve büyük resmi görme gibi alanlarda öne çıkarlar. Sanat, mimarlık, mühendislik, tasarım, sinema, edebiyat ve girişimcilik dislektiklerin parlayabileceği alanlardandır. Albert Einstein, Walt Disney, Steven Spielberg, Tom Cruise, Pablo Picasso, Leonardo da Vinci gibi pek çok ünlü isim disleksilidir ve bu durum onların başarılı olmasına engel olmamış, hatta farklı düşünme biçimleriyle dünyaya yön vermişlerdir.
Yaş gruplarına göre disleksi belirtileri nelerdir?
Disleksi belirtileri yaşa göre farklı şekillerde kendini gösterir. Okul öncesi dönemde (4-7 yaş): kafiyeli kelime ayırt etmede zorluk, harfleri öğrenmede gecikme, yön karıştırma. İlkokul döneminde (8-12 yaş): yavaş okuma, harf ters okuma, kelime atlama, imla hataları. Ortaokul döneminde (12-15 yaş): okuduğunu anlamada güçlük, yazılı sınavlarda düşük performans, ödev tamamlamada zorluk. Lise döneminde (15-18 yaş): hızlı okuma gerektiren sınavlarda başarısızlık, yazılı kompozisyonlarda zorluk. Bu belirtilerden birkaçının uzun süre devam etmesi durumunda uzman değerlendirmesi alınmalıdır.
Disleksi DEHB ile aynı şey midir?
Hayır, disleksi ve DEHB farklı durumlardır ancak birlikte görülebilirler. Disleksi okuma-yazma temelli bir özel öğrenme güçlüğüyken, DEHB dikkat eksikliği ve hiperaktiviteyle ilgili bir nörogelişimsel farklılıktır. Bir çocukta her iki tanı birlikte de bulunabilir; bu durumda her iki alana yönelik ayrı ayrı destek programı planlanması gerekir.
Disleksili çocuklar hangi devlet haklarından yararlanabilir?
Türkiye’de disleksili çocuklar RAM (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) tarafından düzenlenen “özel öğrenme güçlüğü” raporu ile pek çok yasal haktan faydalanır. Bu haklar arasında: MEB destekli ücretsiz haftalık özel eğitim seansları, sınavlarda ek süre verilmesi, sözlü sınav imkanı, BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) hazırlanması, üniversite sınavlarında özel düzenlemeler ve okulda kaynaştırma eğitimi bulunur.
Disleksi bir hastalık mıdır?
Hayır, disleksi bir hastalık değildir. Beynin dil işleme alanlarındaki yapısal ve işlevsel farklılıktan kaynaklanan nörogelişimsel bir özelliktir. Hastalık ifadesi yanlıştır çünkü disleksi geçmez, “iyileşmez” ve zekayla ilişkili değildir. Disleksili bireyler düşünme ve öğrenme biçimleri farklı olan, çoğu zaman özgün yetenekler taşıyan kişilerdir.
→ Ücretsiz Otizm-DEHB Değerlendirmesi Talep Edin →
💡Şimdi iletişime geçin.💡
