İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

10 SORUDA DİSLEKSİ NEDİR? DİSLEKSİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

DİSLEKSİ NEDİR? DİSLEKSİ BELİRTİLERİ? 10 SORUDA DİSLEKSİ


Disleki nedir? Disleki belirtileri nelerdir? Disleksi genetik mi? Nedenleri, çocukların yaşlarına göre belirtiler , ailelere tavsiyeler ve disleksi olan ünlüler hakkındaki merak edilen sorulara cevap vermeye çalışalım.

Genetik sebeplere bağlı olarak ortaya çıkan disleksi ”kişinin okuma ve kelime-harf bağlantıları arasındaki ilişkiyi doğru yorumlayamaması ile sonuçlanan bir güçlüktür”. Ancak erken yaşlarda fark edilmesiyle terapi eğitimleri aracılığıyla düzeltilebilen bir öğrenme güçlüğü çeşididir.

Özel öğrenme bozuklukları çeşitleri şunlardır : Disleksi yani okuma bozuklukları , disgrafi yani yazma bozukluları , diskalkuli yani hesaplama güçlükleri olarak sıralanabilir.

Dünya’da %5 ile %12 arasında görülme sıklığı ile en çok görülen öğrenme bozukluklarından birisidir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi hastalıklarla sıklıkla ilişkilendirilmektedir.

Gelin hep birlikte konunun detaylarını inceleyelim ve ne yapılabilir beraber inceleyelim.


İçindekiler

  1. Disleksi nedir? Disleksi belirtileri
  2. Disleksinin nedenleri nelerdir?
  3. Disleksi genetik mi?
  4. Çocuğu disleksi olan anneler
  5. 4 – 7 yaş arası okul öncesi çocuklarda disleksi belirtileri 
  6. 8-12 yaş arası ilkokul çocuklarında disleksi belirtileri
  7. 12-15 yaş ortaokul çocuklarında disleksi belirtileri
  8. 15-18 yaş lise çağı gençlerde disleksi belirtileri
  9. Ailelere tavsiyeler
  10. Disleksi olan ünlüler

Çocuğunuz bir dahi olabilir!!!


DİSLEKSİ NEDİR? DİSLEKSİ BELİRTİLERİ

Okumada yaşanan güçlükler ve kelimeler ile harflerin arasındaki bağlantıyı kurmakta yaşanan güçlükler sebebiyle kişinin öğrenme sürecini olumsuz etkileyen güçlük çeşidine disleksi denir.

Disleksi farklılığı olan disleksik çocuklar için özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki özel eğitim ve özel öğretim teknikleri yol göstericidir. Bu anlamda disleksi eğitimi, dislektik çocuklar için çocuk psikolojisi, özel öğrenme güçlüğü, disleksi testi,  dil konuşma terapisi, duyu bütünleme ve bireyselleştirilmiş eğitim programı gibi özel yöntemlerle çözüme kavuşturulabilir.

Disleksi %5 ile %12 arasında görülme sıklığı ile en yaygın nörogelişimsel bozuklular arasındadır. Disleksili çocuklar eğitim,sosyokültürel fırsat eşitliği ve yeterli zeka ile avantaj sahibi olsalar bile okumayı öğrenme de güçlük yaşadıkları için sanki öğrenmede yeterli kabiliyete sahip değilmişler gibi algılanırlar ancak bu yanlış bir bakış açısıdır önemli olan özel eğitim terapileri ile özellikle erken yaşlarda uzman desteği almalarıdır.

Dislektik  yani disleksi zorluğundan etkilenen bireylerde zeka ile ilgili bir sorun yoktur sadece cümleleri okuma, dil bilgisi kurallarını doğru bir şekilde kullanarak anlamlı cümleler oluşturabilmekte sorun yaşanmaktadır.

Özel öğrenme bir başka isimlendirme ile özgül öğrenme güçlüğü, kapsamında olan disleksi, okuma güçlüğüdür ve erken yaşlarda müdahale edilmesi akademik başarı ve çocuğun sosyalleşmesi ve ruh sağlığı açısından önem arz etmektedir.

Hiperaktivite ve dikkat eksikliğinin bazı belirtileri bu farklılığa eşlik edebilmektedir bu anlamda ihtiyaç hissedildiği an destek alınması aile ve çocuk için elzemdir.

Temel olarak disleksi ile bağlantılı 4 bozukluktan bahsedilebilir

  • Disleksi:

Okuma bozuklukları

  • Disgrafi :

Yazma bozukluları

  • Diskalkuli :

Hesaplamada güçlükler matematik bozukluklar

  • Dispraksi :

Günlük yaşam aktivitelerini devam ettirmeyi sağlayan motor becerilerini zorlaştıran bir güçlük çeşitidir.


DİSKLESİNİN NEDENLERİ NELERDİR?

Disleksinin nedenleriKromozom oluşumu sürecinde anne ve babadan gelen kromozomların çocukta birleşimi esnasında yaşanan gen silinimi(deletasyon), gen artışı veya mutasyonu sonucu ortaya çıkan bazı protein sentezleme mekanizmalarının yazma ve okuma bölgesini etkilemesi ile farklılık oluşturması” ile oluşabileceğini düşündüren bazı çalışmalar mevcuttur.

Son epidemiyolojik araştırmalar gösteriyor ki, erkek çocuklarda, kız çocuklarına göre risk 2 kat fazladır.

Çocuklukta disleksi olanların yaklaşık %20 si Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu(DEHB) ile devam eden sorunlara sahipken, yetişkinlikte bu durum depresif bozukluklar ve sosyal davranış bozuklukları halinde belirgin olmaktadır yani erken müdahale bu durumda çok önemlidir.

Disleksi ve rehabilitasyon Derinçocuk
Disleksi nedir? Disleksi belirtileri nelerdir?

İnsan beyninin ne kadar karmaşık bir yapıda olduğu herkes tarafından biliniyor. Günümüz tıp biliminde şu anda bile beynimizin bazı kısımlarının işlevleri tam olarak bilinemiyor ve görüntülenemiyor buna rağmen her geçen gün beynin yeni bölümleri ve fonksiyonları keşfedilmektedir.

Beyin hakkında bu kadar az şey bilirken, disleksi gibi karmaşık bir genetik hastalığın tüm sebepleri net olarak bilinemiyor buna rağmen disleksi üzerine yapılan araştırmaların sonuçları, bu durumun bazı olası sebeplerine ışık tutmakta.


DİSLEKSİ GENETİK Mİ ?

Disleksi genetik mi? Evet disleksi genetik bir hastalıktır ve moleküler genetik çalışmaların gösterdiğine göre disleksili bireylerin bazı gen mutasyonlarından etkilendiği biliniyor özellikle 1p34-p36, 6p21-p22, 15q-21 ve 18q11 kromozom bölgelerinin disleksi hastalığına sebep olduğu ilave olarak başka genetik çalışmaların devam ettiğini söyleyebiliriz.

Yukarıda sıralanan genlerin yeni bir dil öğrenme, konuşma, okuma yazma ve görsel algı eksikliği ile bağlantılı olabileceği düşünülüyor.

Disleksi hakkında bazı araştırmalar, disleksinin sık sık aileden çocuğa kalıtsal yoldan geçtiğini ortaya koyuyor. Disleksinin genetik olarak aktarıldığının en önemli göstergelerinden bir tanesi, birden fazla çocuğu olan ailelerde, %40’lık bir oranda, her kardeşte disleksiye rastlanıyor olması.

Disleksinin anne ve babadan çocuklara aktarılma oranı ise %40 ile %60 arasında olduğu düşünülüyor.

Eğer disleksi olan bir kardeşe sahip bir çocuk söz konusu ise etkilenme oranı normal bir çocuğa göre 3 ila 10 kat oranında risk taşımaktadır.[2]

  • Disleksili bireylerde beyin anatomisi ve aktivitesi

           Disleksili bireyler üzerinde yapılan beyin aktivite taramalarında, normal bireylere göre farklı aktiviteler gözlemlenmiş. Yapılan araştırmalarda, beynin sol lobunda bulunan, okuma ile ilgili aktivitelerin yaşandığı bölümde daha az hareket fark edilmektedir.

Disleksiyi etkileyen, kortikal nöron bozukluğu ve sol hemisferik beyin bölgesindeki azalmış aktiviteye atıf yapılan çalışmalar mevcuttur.

Disleksinin nedenleri üzerine yapılan çalışmalardan bazıları, aslında disleksinin beynin aktivite zayıflığından kaynaklanmadığını, tam aksine bir yorumlama bozukluğu olduğunu ifade ediyor. Ancak sebepleri net olarak bilinmediği için doğruluğu veya yanlışlığı konusunda kesin görüşler mevcut değil.

Disleksi tanisi alan çocuklarla yapılan araştırmalarda, farklı terapiler ve öğrenme metotlarıyla, disleksinin etkilendiği bölgenin anatomisinin değiştiğini ve daha aktif olduğunu belirten deney raporları da bulunmakta.

Bunun dışında, İngiltere’de yapılan son dönem araştırmalarında, zayıf kanıtlarla ortaya konan, disleksinin bebeklikten alınan fiziksel darbe veya anne karnında yetersiz solunum gibi sebeplerden dolayı oluşabileceği ihtimali de bulunmakta.

Bilim insanları disleksi hakkında her geçen gün yeni bilgiler edinmeye devam ediyor. Henüz net bilemesek de, ilerleyen senelerde disleksinin nedenlerini tam olarak anlayabileceğiz.


ÇOCUĞU DİSLEKSİ OLAN ANNELER?

Disleksi kompleks bir durum olduğu için, bu durumla ilgili size yardım edecek pek çok uzman var. Oral patologlar ve çocuk nöropsikiyatrları gibi tıp uzmanlarının yanısıra, çocuk psikologları, okuma uzmanları, rehabilitasyon ve özel eğitim merkezlerindeki konusun da uzman öğretmenler gibi profesyoneller de disleksi için çocuğunuza yardımcı olabilir.

Disleksi ilgi ve motivasyon isteyen bir durum olduğu için, rehabilitasyon sürecini mutlaka yakından takip etmeniz gerekli. Uzmanların destekleri ve tavsiyelerine uyarak, uyguladıkları tedaviyi destekleyici aktiviteleri evinizde uygulamanız, tedavi sürecinin başarılı olmasında büyük katkı sağlayacaktır.

Disleksi tanisi alan çocuğunuzun eğitimini uzmanlar eşliğinde vermeniz çocuğunuzun psikolojisi açısından faydalı olacaktır. Öğrenim güçlüğü çeken çocuklar, eğitim hayatına çok çabuk küsme eğilimindedir. Bu nedenle, onlara uygun hızda ilerleyen bir başlangıç eğitimi en verimli seçim.


YAŞ GRUPLARINA GÖRE ÇOCUKLARDA DİSLEKSİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Disleksi çoğu ebeveyn tarafından eğitim çağı başlayana kadar fark edilememekte. Bunun temel sebebi, disleksi belirtilerinin şiddetinin ve çeşitlerinin çocuktan çocuğa fazlasıyla değişkenlik göstermesidir. Ancak ortak olarak, tüm disleksi hastalarında okuma ve heceleme de güçlük gözlemlenmektedir. Bunun dışında, kimi disleksi türlerinde matematik gibi alanlarda da zorluklara rastlanabiliyor.

Hekimler, genelde disleksi belirtilerinden bahsederken yaş gruplarına göre gruplamak da. Bu sayede, çocuğunuzda hangi dönemlerde hangi belirtilerin izlenmesi gerektiğini daha net anlayabilirsiniz.


4 – 5 – 6 – 7 YAŞINDAKİ OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA DİSLEKSİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

  •  İki kelimenin kafiyeli olup olmadığını anlamada güçlük. 

Disleksi tanisi alan çocuklar kelimelerin temel yapılarını anlayamadıkları için, kafiyeleri tanımakta da güçlük çekerler.

disleksi ve rehabilitasyon özel eğitim Derinçocuk
Okul öncesi dislektik  çocuklara, rehabilitasyon ve özel eğitim merkezleri ile yardımcı olunabilir.
  • Konuşurken sesleri kelimeye çevirmede zorlanma.

 Çocuğunuz ilk kelimelerini söylerken, kelimenin başlangıç sesinden sonra takılıyor, duraklıyor veya kelimeyi tamamlamakta zorlanıyorsa, bu durum disleksi belirtileri arasında gösterilebilir.

  • Yeni kelimeler öğrenmede güçlük çekme. 

Bu durum küçük yaşlarda gayet normal karşılansa da, okul öncesi eğitim çağına gelmiş çocukların yeni kelimeler öğrenmede güçlük çekmesi bir disleksi belirtisi olarak kabul edilmekte.

  •  Harfleri tanımada ve seslerle ilişkilendirmede zorluk çekme. 

Kitaplarda, dergilerde karşılaştığı harfleri tekrar tanımakta ve “A” gibi basit seslerle ilişkilendirmekte güçlük çekiyorsa, çocuğunuzda disleksi belirtileri görülmektedir.

Okul öncesi çağda disleksi belirtileri, ilerleyen yaşlarda olduğu kadar ayırt edici olmayabilir. Ancak bu belirtilerle karşılaşmanız durumunda bir profesyonele danışmanızda fayda var. Erken teşhis, özel eğitim ve rehabilitasyon, disleksinin kontrol altına alınmasında kolaylık sağlamakta.


 8-12 YAŞ ARASI ÇOCUKLARDA DİSLEKSİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

  •  Bir kelimenin ortasındaki harf çıkarıldığında kelimeyi söylemekte güçlük veya birkaç sesten kelime oluşturmakta zorlanma.

İlkokul çağındaki çocuklarda hekimlerin ilk baktıkları belirti, kelimelerden ses çıkarıldığında okuma zorluğu oluşup oluşmadığı olmakta. Örneğin, “disleksi” kelimesinden “-leks” kısmını çıkartıp “dissi” sesini okumakta zorlanmak önemli bir disleksi belirtisi olarak kabul edilmekte.

  • Basit zamirleri hatırlayamama.

Ben, sen, o, bunlar, gibi basit zamir sözcüklerini hatırlamakta güçlük çekilmesi disleksi belirtileri arasında gösterilir.

  • Sözcükleri hecelerine ayırmada güçlük çekme. 

Zayıf bir belirti olsa da, hekimler tarafından hecelere ayıramama, zorlanma, disleksi belirtileri arasında kabul edilmektedir.

  • Harf içeren matematik problemlerinde zorlanma. 

Çok basit seviyede bile olsa, disleksi hastaları, harf içeren matematik problemlerinde güçlük çekebilirler. Örneğin “1 + x = 2” işlemi.

Disleki nedenleri konusunda bilimin henüz aydınlatamadığı bazı noktalar da mevcuttur bu anlamda disleksi hastalığı olan çocuklar ve yetişkinler için oluşma nedenlerinin bazı noktaları bilinmese de çözüm aşamasında özel öğrenme güçlüğü terapileri tedavi süreçlerine yardımcıdır.


12 – 13 – 14 -15 YAŞ ÇOCUKLARDA DİSLEKSİ BELİRTİLERİ

Orta okul çağı dislektik çocuklarda disleksi belirtileri

    • Hecelemede sık hata yapma.

Bir kelimeyi hecelerine ve harflerine ayırırken sıklıkla hata yapmak bir disleksi belirtisidir.

    •  Cümleleri ve paragrafları sıklıkla tekrar etmek. 

Bir yazı okurken, özellikle sesli okumalar sırasında, cümleleri ve paragrafları sıklıkla tekrar okumak disleksi belirtilerinden en ayırt edicilerinden kabul edilmekte.

    •  Konuşmaya kıyasla okumada zorlanma. 

Disleksi hastalığının belirtilerinden bir diğeri, konuşma sırasında akıcı ve yeterli olsa da, aynı metni okuma veya yazma esnasında zorlanma olarak gösterilmekte. Bu en ayırıcı belirti olarak kabul edilmekte.

            Ortaokul seviyesi, disleksi hastalarının büyük çoğunluğunun tespit edilemeden geçirdiği en son eğitim seviyesidir. Genelde ortaokul seviyesinde disleksi belirtileri çok belirginleşir ve farkedilir.


15 – 16 – 17 – 18 YAŞ ÇOCUKLARDA DİSLEKSİ BELİRTİLERİ

  •  Sesli okumalar sırasında bazı kelimeleri atlama. 

Kısa seslere sahip kelimeler veya bağlaçlar, disleksi hastaları tarafından sesli okumalar esnasında sıklıkla atlanır.

  •  Eğitim seviyesine göre okumada güçlük. 

Lise seviyesine kıyasla daha zorlanarak ve takılarak okuma, en farkedilir disleksi belirtileri arasında kabul edilir.

  • Şıklı soruları boşluk doldurma sorularına kıyasla çok daha fazla tercih etmek. 

Öğrenciler için çoğu zaman tek başına ayırıcı bir belirti olmasa da, disleksi tanisi alanlarda şıklı soruları, diğerine kıyasla ne kadar kolay olursa olsun, şıklı olanı tercih etme eğilimi görülmekte.

Disleksi belirtileri genellikle en geç ortaokul seviyesinde fark edilir seviyeye gelerek tedavi edilir. Ancak fark edilemeyen disleksi belirtilerini lise seviyesinde çok daha net anlamak mümkün olmakta.

Disleksi yalnızca bir öğrenme bozukluğu değil, her yaşta ve her dönemde fark edilebilecek bir problem. Bu nedenle her çağda disleksiye rastlanabilir, kimi vakalarda ellili yaşlarda fark edilen disleksi gözlemlenmiştir.


AİLELERE DİSLEKSİ HAKKINDA TAVSİYELER, UZMAN ÖNERİLERİ 

  • Disleksi tanisi alan bir birey, çocukluktan itibaren okuma ve anlamada güçlük çekmektedir. Özellikle okuma ve buna bağlı bir öğrenme bozukluğu olmasından kaynaklı, çocuklarda çoğu zaman okul çağına gelene kadar fark edilememekte.
  • Disleksi tanisi alan bir çocuk yetiştirmek, başlı başına bir yolculuk. Disleksiden muzdarip bir çocuk, ebeveynleri ve eğitmenleri tarafından düzgün yönlendirilirse, bu hastalığı çok rahat atlatarak, kontrol altına alabiliyor. Albert Einstein gibi pek çok disleksili bilim adamını düşünürseniz, disleksinin aslında korkulacak bir şey olmadığını, yalnızca zahmetli olduğunu anlayabilirsiniz.

  • Disleksi tanisi alan çocuğunuza yardımcı olmak için her şeyden önce, bu durumun yol açtığı sonuçları net şekilde anlamanız gerekmekte. Çocuğunuzun ne gibi bir sorunla karşı karşıya kaldığını anlamadan çocuğuza disleksi tedavisi konusunda hiçbir şekilde yardım edemezsiniz.

  • Çocuğunuzla empati kurun. Bu çocuklar, eğitim hayatının en başından itibaren, büyük bir olasılıkla, çeşitli zorluklarla karşılaşacaktır. Bunların en başında, okulda diğer arkadaşlarından daha yavaş temel okuma yazmayı kavraması gelmekte.

  • Çocuğunuzla empati kurarak, onun neler hissedebileceğini, hissettiğini anlayın. Bunu anladığınızı ve onun aslında diğerler çocuklardan farklı olmadığını anlatın. Disleksinin, üstesinden gelebileceği bir problem olduğunu öğreterek, daha fazla gayret göstermesi için motive edin.

  • Çocuğunuzu okumaya motive edin. Disleksi tanisi alan çocuk yetiştiren bir ebeveynin yapması gereken temel uygulama her koşulda, her zorluğa rağmen, çocuğuna okuma isteğini aşılama gerekliliğidir. Çocuğunuzu okumaya ve yazmaya motive edebilecek materyaller edinin ve bunları sık sık onunla birlikte kullanın. Hem yanında olarak destek olabilir hem de onu okumaya yönlendirebilirsiniz.

  • Tüm bunları oyunlaştırarak, başardığı zaman çikolata, şeker gibi ödüller vererek, belli bir noktayı atladığında ve büyük bir başarı kazandığında, çok istediği bir eşyayı hediye ederek çok daha fazla motive olmasını sağlayabilirsiniz. Yani temel uygulama motivasyondur.

  • Harfleri/rakamları günlük hayattaki seslerle bağdaştırmasını sağlayın. Disleksi tanisi alan çocuklar, harfleri veya rakamları tam olarak anlayamadıkları için bunları öğrenmekte ve kullanmakta güçlük çekerler.

  • Disleksi alfabesi , disleksi çalışma kağıtları , disleksi yazı örnekleri , disleksi egzersizleri, disleksi olan çocuğun özelliklerigöz önüne alınarak uygulanabilecek bazı uygulamalardır vedisleksi merkeziyardımı çocuğun ihtiyaçları karşılanabilmelidir.(Konu ile ilgili Derin Çocuk Rehabilitayson Merkezleri Disleksi Birimi ile görüşerek destek isteyebilirsiniz)

  • Çocuğunuzun günlük hayatta karşısına çıkan sesleri belli harflerle bağdaştırmasını sağlayabilirseniz, harfleri öğrenmesini kolaylaştırabilirsiniz. Örneğin, “A” harfini, “kapı zili” ile ilişkilendirip, çocuğunuza her kapı çaldığında “Ne oldu ? Nasıl yazılıyordu ?” sorularını sorarak, harflerin yazımını ve anlamlarını daha rahat kavramasını sağlayabilirsiniz.

  • Disleksi tanisi alanlar için hazırlanmış mobil uygulamaları kullanın.Teknolojinin nimetlerinden yararlanın. AppStore ve GooglePlay üzerinde, disleksikler için hazırlanmış pek çok uygulamayı bulabilirsiniz. Bu uygulamalar, sesleri rakam veya harflerle bağdaştırarak, çocuğunuzun öğrenmesini kolaylaştırmayı hedefliyor.


DİSLEKSİ OLAN ÜNLÜLER

  1. Albert Einstein

  2. John Lennon

  3. Thomas Edison

  4. Tolfgang Amadeus Mozart

  5. Wright Kardeşler

  6. Stephen Hawking

  7. Winston Churchill

  8. Walt Disney


DİSLEKSİ HAKKINDA EK BİLGİLER

İngiltere de yapılan çalışmalarda (dyslexia)her 10 kişiden 1 kişinin belli bir dereceye kadar disleksi olduğu tahmin edilmektedir….

  • Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.

Dipnotlar
1 Disleksi hakkında çalışmalar (Dyslexia )

DERİN ÇOCUK ANA SAYFA

Call Now ButtonCanlı Destek
%d blogcu bunu beğendi: